شعر داروگ | دکلمه، متن، تحلیل و معنی شعر

دکلمه شعر داروگ با صدای استاد محمدعلی حسینیان

دانلود دکلمه شعر

دانلود دکلمه شعر

تفسیر شعر داروگ

تفسیر شعر داروگ از استاد محمدعلی حسینیان

دانلود تحلیل شعر

ویدئوی دکلمه شعر داروگ

ویدئوی دکلمه شعر داروگ

متن شعر داروگ

خشک آمد کشتگاهِ¹ من

در جوارِ² کشتِ³ همسایه⁴.

گرچه می گویند: ₍₍می گِرْیند رویِ ساحلِ⁵ نزدیک

سوگواران⁶ در میانِ سوگواران.₎₎

قاصدِ⁷ روزانِ ابری، داروگ⁸! کی می رسد باران؟

بر بساطی⁹ که بساطی¹⁰ نیست

در درونِ کومۀ¹¹ تاریکِ من که ذرّه ای با آن نشاطی نیست

و جدارِ¹² دنده هایِ نِیْ¹³ به دیوارِ اتاقم دارد از خشکیش می ترکد¹⁴

– چون دلِ یاران که در هجرانِ¹⁵ یاران-

قاصدِ روزانِ ابری، داروگ! کی می رسد باران؟

معنی واژگان شعر داروگ

1- کشتگاه: [ ک ِ ] محل کشت . محل زراعت . محل فلاحت . مزرعه

2- جوار/javār/: همسایگی. جنب، قرب، کنار، نزدیکی، نزدیک

3- کشت/kešt/: کشاورزی. زراعت

4- همسایه/hamsāye/: مجاور، همجوار،

5- ساحل:کناره ٔ دریا، کرانه ٔ دریا، کرانه، کران

6- سوگواران/sugvārān/: مصیبت زده . صاحب ماتم را گویند چه سوگ به معنی ماتم و وار به معنی صاحب است

7- قاصد/qāsed/: پیام آور. پیک

8- دارْوَگ: درواقع دار+وگ که معنی قورباغه درختی میدهد و مازندرانی ها اعتقاد دارند هر گاه داروگ بخواند باران می بارد.

9- بساطی/basāt/: خوان، سفره، مجلس

10- بساطی/basāt/: اسباب، اثاث، متاع

11- کومه/kume/:  [ م ِ ] ، خانه ای را گویند که از نی و علف سازند و گاهی پالیزبانان در آن نشسته و محافظت فالیز و زراعت کنند و گاهی صیادان در کمین صید نشینند. خرگاهی که از چوب و علف در صحرا سازند و پالیزبانان و مزارعان در آن نشینند و پالیز و زراعت خود را حفظ نمایند و صیادان نیز سازند و در آن نشسته بر صید کمین کنند و آن را کازه نیز گویند.

12- جدار/jedār/: پوسته، قشر . دیواره، دیوار

13- دنده های نی: نی انحنادار و قوس دار

14- می تَرْکَد: می شکافد

15- هجران/hejrān/: جدایی، دوری، فراق

معنی شعر داروگ

خشک آمد کشتگاهِ¹ من

در جوارِ² کشتِ³ همسایه⁴.

معنی شعر: زمینِ کار و زراعت من در کنار زراعت و کشاورزی همسایه خشک شد. (زراعت همسایه باعث خشکی زمین و زراعت من شد)

گرچه می گویند: ₍₍می گِرْیند رویِ ساحلِ⁵ نزدیک

سوگواران⁶ در میانِ سوگواران.₎₎

معنی شعر: همان طور که می گویند مردمان آنجا به سوگ و ماتم نشسته اند و در حال عزاداری اند.

قاصدِ⁷ روزانِ ابری، داروگ⁸! کی می رسد باران؟

معنی شعر: پیام آور روزهای بارانی، داروگ، پس کی تازگی و طراوت و آبادانی می آید؟

بر بساطی⁹ که بساطی¹⁰ نیست

معنی شعر: در خوان و سفره ای که هیچ توشه و طعامی نیست.

در درونِ کومۀ¹¹ تاریکِ من که ذرّه ای با آن نشاطی نیست

معنی شعر: درون خانۀ تاریکِ من که هیچ شادی و نشاطی در آن وجود ندارد

و جدارِ¹² دنده هایِ نِیْ¹³ به دیوارِ اتاقم دارد از خشکیش می ترکد¹⁴

– چون دلِ یاران که در هجرانِ¹⁵ یاران-

و پوستۀ چوب های نی که به صورتی قوسی و منحنی در دیوارۀ اتاقم دارد مانند دل یاران که از دوری و فراق و هجران یارانشان، در حال پاره پاره شدن است، از شدت تابش آفتاب و خشکی دارد شکافته و پاره می شود.

قاصدِ روزانِ ابری، داروگ! کی می رسد باران؟

معنی شعر: پیام آور روزهای بارانی، داروگ، پس کی تازگی و طراوت و آبادانی می آید؟

تفسیر شعر داروگ از دکتر تقی پورنامداریان

برگرفته از کتاب خانه ام ابری ست (شعر نیما از سنت تا تجدد) از دکتر تقی پورنامداریان

تفسیر و تأویل شعر داروگ

عنوان این شعر، کلمه­ ای­ است طبری که در متن شعر نیز آمده است. نوشته ­اند: «داروگ» ، قورباغه درختی است. گویند چون بخواند نشان روز بارانی است. به همین سبب هم در این شعر، شاعر از او سؤال می­کند که باران کی می­آید. کلمه «داروگ» را نیما در شعرِ دیگری نیز به صورت «وَگْ­دار» به کار برده است. در آن شعر آواز «وَگْ­دار» حامل خبر طوفان باران است:

شب است،

شبی بس تیرگی دمساز با آن

به روی شاخ انجیر کهن «وَگْ­دار» می­خواند به هر دم

خبر می­آورد طوفان و باران را، و من اندیشناک.

شعر داروگ از دو بخش تشکیل شده است که مصراع پایانی هر دو بخش یکسان است:

قاصد روزان ابری، داروگ! کی میرسد باران؟

تکرار این مصراع در هر دو بخش، بیان­ کننده حالت طولانی انتظار شاعر است برای تغییر وضع موجود که با وضع آمدن باران تضاد دارد. شعر در زمینه همین تضاد گسترش پیدا می­کند. کشتگاه شاعر در جوار کشت همسایه خشک مانده است و شاعر منتظر و در آرزوی باران است تا کشتگاه او هم از خشکی به درآید.

نیما و انقلاب

پیداست که نیما از کشتگاه شخص خود سخن نمی­ گوید؛ زیرا اگر کشت همسایه او آباد است و باران بر او باریده است، دلیلی ندارد که کشت او در جوار کشت همسایه از باران بی­ نصیب مانده ­باشد. بنابراین این همسایگی از مرز و محدوده شخصی و فردی فراتر می­رود. «کشتگاه من»، «کشتگاه ما» می­شود و «همسایه من» همسایه ما می­گردد؛ یعنی اتحاد جماهیر شوروی که انقلاب اکتبر ۱۹۱۷، وضع و شرایط اجتماعی آن را تغییر داده است. نیما در این شعر در انتظار وقوع انقلابی در کشور ایران است تا مگر از طریق آن اوضاع اجتماعی و سیاسی کشورش عوض شود و جهل و عقب­ماندگی و استبداد و استثمار از میان برود.

 او در انتظار وقوع انقلابی نیست که حتماً از نوع انقلابی باشد که در ساحل نزدیک در کشور همسایه شمالی ما اتفاق افتاده است. آنچه برای او اهمیت دارد نفس انقلاب و تغییر است. نیما با وجود آشنایی با ماتریالیسم دیالکتیک، هیچ­گاه شیفته آن نشده بود و با تمام اشتیاقی که حزب توده برای جذب او به دم و دستگاه حزبی خود داشت، نتوانست او را در شمار هواخواهان معتقد حزب جا بزند. انور خامه­ای می­نویسد: «نیما بی­شک با عقاید چپ­گرا، با سوسیالیسم و مارکسیسم آشنا بود، گرچه هیچ­گاه تمایلی به صحبت درباره آنها نشان نمی­داد، من از هیچ­کس نشنیده­ام که بگوید او در هیچ زمانی عضو یا وابسته به چنین سازمان­هایی بوده است.

 نیما: من کمونیست نیستم

نیما بعد از کودتای 28 مرداد درباره توده­ای­ها در دفتر یادداشت­های روزانه­اش می­نویسد: «… آنها نه تنها در سیاست احمق بودند، در رشته زندگانی هنری احمق­تر بودند. یکسر دروغ می­گفتند. عده کشته­ها خونشان به گردن آنهاست. رؤسا به روسیه و جاهای دیگر رفتند و مشغول گذران و کیف و عشرت شده­اند.» نیما که در مدح حضرت علی علیه­السلام شعرهایی دارد و اتفاقاً آخرین شعری که از او در زمان حیاتش در شماره اول هفته­نامه­ای به نام «صدای وطن» در فروردین سال ۱۳۳۷ به چاپ رسیده یکی از این شعرهاست، نمی­توانسته است دل به مرام کسانی ببندد که اساس آن مادیت و دین­ستیزی است.

او در سال ۱۳۳۵ لازم می­داند که دوباره بنویسد: «من کمونیست نیستم. می­دانم که بعضی افکار من به آنها نزدیک می­شود. اما می­دانم که آنها بسیار زیاد نقطه­های ضعف دارند، و عمده مادیت غلیظ آنهاست… من بزرگتر و منزه­تر از آن هستم که توده­ای باشم. یعنی یک فرد متفکر محال است که تحت حکم فلان جوانک که دلال و کارچاق­کن دشمن شمالی ماست برود و فکرش را محدود به فکر او کند. این تهمت دارد ما را می­کُشد. من دارم دق می­کنم از دست مردم. »

منظورم آن است که نیما وقتی سخن از همسایه ساحل نزدیک می­گوید و کشت او را در جوار کشت ما، آباد می­بیند و آرزوی باران انقلاب می­کند تا کشتگاه ما را از خشکی نجات دهد، نفس انقلاب و تغییر برای او مهم است. نیما از کشتارهایی که در طول انقلاب کمونیستی و بعد تصفیه­های گسترده و مخوف استالینی که در روسیه اتفاق افتاده بود، اخباری شنیده بود. اگرچه تبلیغات موافقان انقلاب کمونیستی و سرسپردگان همسایه شمالی و نیز پرده آهنین نظام انقلابی حاکم بر شوروی اجازه نمی­داد که صحت این اخبار بر حقیقت جویان مسلّم گردد؛ اما نمی­توانست شک و تردید را نیز از ذهنِ متأملان در شناخت حقیقت بزداید.

شک و تردید نیما نسبت به کمونیست ها

 نیما با کلمه «می­گویند» این شک و تردید را بیان می­کند ضمن آنکه عدم صحت آن اخبار را نیز تأیید نمی­کند. با این همه آرزوی تغییر و آباد شدن کشتگاه خشک ما چندان در او عمیق است که حتی با فرض صحت آن اخبار هولناک نیز، نفس انقلاب را نفی نمی­کند. با اینکه می­گویند روی ساحل انبوه سوگوارانی که کسان خود را در آن کشتارهای هولناک از دست داده­اند گریانند، باز هم شاعر از قاصد روزان ابری، داروگ، می­پرسد که: کی باران می­آید تا کشتگاه خشک ما نیز آباد گردد؟

گرچه می­گویند: «می گریند روی ساحل نزدیک

سوگواران در میان سوگواران»

قاصد روزان ابری، داروگ ! کی می­رسد باران؟

بخش دوم شعر توصیفی موجز است از زندگی محقّر و خالی از شور و نشاطِ شاعر در میان کومه­ای دلتنگ و اسباب و سامانی محقّر که نمی­توان از ناچیزی آن را اسباب و سامان تلقی کرد و دلی اندوه­زده از هجران یاران که که حال دهقانی را می­رساند که کشتگاهش خشک مانده است. تشبیه جدار دنده­هایِ نیِ دیوارِ کومۀ محقّرِ شاعر که از شدّتِ خشکی در حال ترکیدن است به دلِ یارانی که در هجرانِ یاران از اندوه در حال ترکیدن است، تشبیه بسیار مؤثر و مناسبی در زمینۀ معنایی شعر است که خشکسالی بیرون را به درون منتقل می­کند و تصویر بسیار جانداری از حال و هوایِ روحیِ شاعر، یعنی انتظارِ تحمل­سوزِ او برای تغییرِ اوضاع و احوالِ بیرون و اندوهِ دوریِ یارانی که به سبب تغییرِ اوضاعِ سیاسیِ کشور در سال­های گذشته مجبور به ترکِ وطن شدند و یا در وطن کشته شدند و یا خود درگذشتند به دست می­دهد.

موسیقی شعر داروگ